Nhật Bản: Vẫn chưa thoát khỏi trì trệ

Sau hàng loạt sự kiện lớn ở tầm vóc khu vực và Châu lục,  Nhật Bản khiến dư luận trong và ngoài khu vực để ý bởi những diễn biến mới nhất về kinh tế và chính trị nội bộ.

Trước tiên là một điều gây bất ngờ. Trái với dự báo chung của giới chuyên môn và mong đợi chung của cả nước Nhật Bản, kinh tế nước này lại rơi vào suy thoái sau khi giảm tăng trưởng liên tiếp hai quý liền trong năm nay. 

Kinh tế Nhật Bản lại rơi vào suy thoái sau khi giảm tăng trưởng liên tiếp hai quý liền trong năm nay

Rơi vào suy thoái

Chính phủ Nhật Bản đã xác nhận điều đó sau khi số liệu thống kê chính thức được công bố. Cũng vì thực trạng kinh tế này mà việc thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe quyết định giải tán quốc hội để tiến hành tổng tuyển cử trước thời hạn vào ngày 14/12 tới không gây bất ngờ. Ông Abe không còn sự lựa chọn nào khác nữa bởi tình hình kinh tế như thế gây hoài nghi về tính đúng đắn và khả năng thành công của đường lối chính sách phát triển kinh tế xã hội mà ông Abe tiến hành sau khi trở lại cầm quyền - được gắn cho biệt danh là Abenomics. Nếu chấp nhận thay đổi đường lối chính sách ấy - có nghĩa là công nhận Abenomics là sai lầm và việc thực hiện Abenomics đã thất bại - thì ông Abe không đến nỗi phải giải tán quốc hội để kỳ vọng nhận được sự uỷ thác quyền lực mới của cử tri. Nhưng nếu muốn duy trì Abenomics thì ông Abe không thể không cho tiến hành tổng tuyển cử trước thời hạn, biến cuộc bầu cử này thành cuộc trưng cầu dân ý về việc tiếp tục hay không tiếp tục Abenomics. Năm 1997, nước Nhật Bản đã từng ở trong tình trạng tương tự và chính phủ trong tình huống tương tự. Kinh tế cũng sa vào suy thoái sau khi chính phủ tăng thuế giá trị gia tăng - như hiện tại sau khi chính phủ của ông Abe tăng thuế giá trị gia tăng từ 5% lên 8% hồi tháng 4 vừa qua. Hồi ấy, chính phủ không trụ vững được và tổng tuyển cử trước thời hạn được tiến hành.

Chính phủ Nhật Bản lập luận rằng kinh tế rơi vào suy thoái do nội nhu không tăng như dự kiến. Thật ra không hẳn như vậy. Nội nhu ở Nhật Bản trong thời gian qua có tăng chứ không giảm nhưng không đáng kể. Nguyên do chính là hoạt động đầu tư gần như không có chuyển biến tích cực. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản làm đồng Yên mất giá, tiền rẻ và dư thừa trên thị trường, nhưng xuất khẩu không tăng mạnh mẽ vì đa phần các hãng lớn của Nhật Bản đều đã chuyển dịch sản suất kinh doanh ra thị trường bên ngoài.

Sau kỳ vọng và lạc quan

Sau những kỳ vọng và lạc quan ban đầu, thực trạng  kinh tế xã hội hiện tại ở Nhật Bản đã làm tăng sự hoài nghi về đường lối chính sách phát triển kinh tế xã hội của ông Abe. Abenomics là gói cải cách chính trị, kinh tế và xã hội sâu rộng nhất kể từ nhiều thập kỷ nay ở nước này nhưng rõ ràng chưa hoàn toàn thích hợp để giúp Nhật Bản giải quyết những vấn đề kinh tế và xã hội cấp thiết lâu nay của đất nước cũng như để giải thoát Nhật Bản khỏi tình trạng giảm phát triền miên và trì trệ trong cải cách chính trị xã hội nội bộ.

Quyết định giải tán quốc hội và tiến hành tổng tuyển cử trước thời hạn đầy mạo hiểm đối với ông Abe. Vị thủ tướng này nhằm vào một thực tế ở Nhật Bản là ngoài Abenomics ra chưa thấy có ý tưởng hay kiến giải nào khả dỹ hơn từ bất kể ai đó hay phe cánh chính trị nào khác. Ông Abe đánh cược tất cả vào tâm lý của cử tri là sẽ chọn cái chưa thành công chứ không chọn cái không biết có thể thành công được hay không. Nhưng cử tri cũng rất có thể dùng lá phiếu trong lần bầu cử này để "trừng phạt" ông Abe đã làm họ thất vọng. Kết quả cuộc bầu cử quốc hội này dù như thế nào thì cũng không gây bất ngờ bởi mọi kịch bản đều đã từng xảy ra trong quá khứ.

Hoàng Mai

Nguồn: Diễn đàn doanh nghiệp

04/12/2014

Living in Japan - Bubam Trần